Đồng Hành để Lãnh Đạo

Mục đích: Nhằm giới thiệu một phương pháp hướng dẫn một bài Giáo lý. Phương pháp này lấy cảm hứng từ câu chuyện hai Môn đệ trên đường Emau. Câu chuyện Thánh Kinh này cũng có thể đề nghị một đường hướng mục vụ giới trẻ cụ thể.

Goal: Introducing a specific approach to leading a catechism session. This approach is inspired by a Scriptural encounter – the story of the two disciples on the road to Emmaus. This story could also serve as an inspiration to a youth ministry approach.

1. The four developments of the Emmaus story – Bốn bước diễn tiến của câu chuyện Emau:

- Jesus meets and shares life stories while walking with the two disciples – Chúa Giêsu gặp gỡ và chia xẻ câu chuyện cuộc đời khi đồng hành với 2 môn đệ

- Using Scriptures and teachings of the traditions, Jesus shines light on the disciples’ life stories to help them see their meanings – Chúa Giêsu dùng Thánh Kinh và truyền thống để giúp hai môn đệ nhận ra ý nghĩa của những câu chuyện xảy ra trong cuộc đời họ

- Jesus leads the disciples to the “breaking of the bread,” the sacramental life – Chúa Giêsu dẫn hai môn đệ đến “nghi thức bẻ bánh,” đời sống Bí tích

- Inspired, the two disciples take on the mission of witnessing Jesus to their fellows – Sau khi nhận ra Chúa, hai môn đệ nhận lấy sứ mạng làm chứng cho Chúa Giêsu với anh em.

2. The four developments of a faith lesson – bốn bước diễn tiến của một bài học đức tin:

- Invite students to share and we listen to their life stories – Mời gọi các em và lắng nghe các em kể về những câu chuyện về đời sống của các em

- Use the Scriptures and teachings of the Church to help students find meanings of their life’s stories – Dùng Thánh Kinh và giáo huấn của Giáo hội để giúp các em thấy được ý nghĩa của những sự việc xảy ra trong cuộc sống các em.

- Lead students to prayer, worship and the sacramental life – Dẫn các em đến đời sống cầu nguyện, thờ phượng và đời sống Bí tích.

- Empower students to take on the discipleship role – Trao cho các em sứ vụ làm Môn đệ Chúa trong cuộc sống.

3. How this Emmaus story could map out a youth ministry approach – Câu chuyện Emau này có thể đề ra một hướng đi cho chương trình mục vụ giới trẻ

SỰ SÁNG TẠO TRONG CÁCH TỔ CHỨC NHỮNG BUỔI CẦU NGUYỆN GIỚI TRẺ

Không cần nói nhiều nhưng chúng ta, những người làm việc mục vụ Giới trẻ, đều hiểu tầm quan trọng của sự sáng tạo trong cách thức chúng ta làm việc với Giới trẻ. Không thể nào giữ mãi một phương cách cầu nguyện ngày này qua tháng nọ, nếu không, giới trẻ sẽ rất dễ cảm thấy nhàm chán. Nhưng chúng ta cũng không nên đi về một thái cực khác, là chúng ta phải thay đổi luôn luôn, và sẵn sàng xem nhẹ nội dung chỉ vì muốn thay đổi hình thức. Định nghĩa của sáng tạo là cái nhìn mới đối với một vấn đề cũ, là hình thức mới của một nội dung cũ, hay là cách thức làm việc mới của một một đích trước giờ vẫn có.

Trước khi sáng tạo một cách thức cầu nguyện mới, chúng ta hãy cùng ôn lại những phần căn bản của một buổi cầu nguyện. Một buổi cầu nguyện tiêu biểu thường bao gồm 4 phần:

1. Sum họp (gathering)
2. Chia xẻ Lời Chúa (sharing the Words)
3. Chúc tụng, thờ lạy, cầu xin (praise and worship and petition)
4. Sai đi (sending forth)

Hãy lấy ví dụ một mẫu buổi cầu nguyện mà trước giờ Đoàn TNTT của tôi vẫn thực hành dựa theo khuông mẫu trên:

1. Sum họp: Chúng tôi có một ban nhạc trẻ chơi nhạc Christian Rock rất hay, rất nhộn nhịp, và có nhiều bạn trẻ có khiếu ca hát và linh hoạt. Chỉ cần 30 phút, bang nhạc này có thể làm cho tinh thần các bạn trẻ tham dự sôi nổi hẳn lên với những bài hát có cử điệu, những điệu múa, những trò chơi nhỏ, v.v…
2. Chia xẻ Lời Chúa: Thường chúng tôi hay mời một Cha, Thầy hay chuyên viên chia xẻ và giảng dạy Lời Chúa về phụ trách phần này. Có thể là người đó đọc một đoạn Thánh Kinh, rồi sau đó chia xẻ ý nghĩa, có thể phụ họa bằng slideshow hay bài hát suy niệm.
3. Chúc tụng, thờ lạy, cầu xin: Vì là phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể, chúng tôi luôn dành phần này cho việc tôn vinh Thánh Thể. Mặt nhật được đặt ra, có thể có một người dẫn một lời nguyện ngắn, mọi người cầu nguyện tự phát, hát những bài chúc tụng, và sau đó là phần hát chầu Thánh Thể theo truyền thống Giáo hội, và ban phép lành Mình Thánh Chúa.
4. Sai đi: trước giờ đoàn tôi chưa có điều kiện để tổ chức phần Sai đi một cách có ý nghĩa hơn. Chúng tôi thường chỉ có vài lời dặn dò, rồi lại ca hát nhảy múa trước khi giải tán. Đúng theo tinh thần thì phần này là phần giúp cho các bạn trẻ cảm nhận được sứ mạng phải đi phục vụ, qua công tác Tông đồ, qua sự cam kết sẽ làm một việc gì đó … để buổi cầu nguyện không chỉ kết thúc suông.

Một khi đã nắm vững nguyên tắc và ý nghĩa của mỗi phần, người tổ chức có thể soạn một buổi cầu nguyện hoàn toàn khác với mẫu trên mà vẫn đảm bảo đầy đủ những yếu tố quan trọng của một buổi cầu nguyện.

Phần 1 - Sum họp: Đây là phần mở đầu, tập họp các bạn lại, những trò chơi hay bài hát có cử điệu có thể phá tan bầu không khí ngại ngùng xa lạ ban đầu. Phần này mục đích giúp các bạn trẻ cảm thấy tự nhiên thoải mái với nhau và với chương trình, cho nên phải tùy vào thị hiếu của nhóm trẻ được phục vụ để mà chọn tiết mục thích hợp. Nhóm TNTT của tôi chỉ tình cờ thích nhạc Christian Rock cho nên ban nhạc chơi những bài hát có cử điệu phục vụ tốt cho mục đích này. Nhưng nếu tổ chức buổi cầu nguyện cho một nhóm giới trẻ thích trò chơi, thì cho trò chơi ở phần này thích hợp hơn. Miễn là phải có yếu tố giao lưu để mọi người cảm thấy không còn bỡ ngỡ nữa.

Phần 2 - Chia xẻ Lời Chúa: Vì tầm quan trọng của việc lắng nghe Lời Chúa, chúng ta nên mời những vị chuyên gia và có bản lĩnh chia xẻ Lời Chúa (linh mục, tu sĩ chuyên gia) phụ trách phần này để tránh những chia xẻ sai lạc. Nhưng nếu không có những vị chuyên gia đó, chúng ta vẫn có thể theo những sách hướng dẫn chia xẻ Lời Chúa để tổ chức phần này. Mục đích vần là để cho các bạn trẻ được tiếp cận với Lời Chúa, có cơ hội suy ngẫm, cầu nguyện với Lời Chúa để Lời Chúa thật sự “nói” với các bạn. Một vài đề nghị có thể là: slideshow, chia xẻ theo nhóm nhỏ, mỗi nhóm nhỏ trình diễn một vở kịch ngắn để chia xẻ những suy niệm của họ về ý nghĩa đoạn Thánh Kinh, …

Phần 3 - Ca ngợi, thờ phượng: Nếu có Phó tế, Linh Mục thì có thể đặt Mình Thánh Chúa, dành những giây phút yên lặng hoặc với nhạc nền thật êm dịu để các bạn suy niệm riêng, có thể mở đầu bằng hát chung một bài hát suy niệm, có thể dâng lời nguyện tự phát … Và kết thúc phần này bằng nghi thức chầu Mình Thánh với phép lành Mình Thánh Chúa. Nếu không có Mình Thánh Chúa vẫn có thể dùng giờ này để hát thánh ca suy niệm, dâng lời nguyện. Có thể viết thư riêng cho Chúa Giêsu.

Phần 4 - Sai đi. Đi phục vụ là ơn gọi của mọi Kitô Hữu, cho nên buổi cầu nguyện muốn mang tính Kitô đúng đắn phải bao gồm yếu tố sai đi để tạo điều kiện và khuyến khích việc phục vụ. Đơn giản có thể chỉ là viết lời cam kết một chương trình gì đó, nếu tổ chức khéo có thể dùng buổi cầu nguyện này thành nghi thức mở đầu cho một công tác Tông đồ nào đó, rồi gắn liền buổi cầu nguyện với việc đi phục vụ thực sự, …

Vài điều cần lưu ý:

- Nên có phần chuyển tiếp giữa mỗi phần để chuẩn bị tinh thần cho người tham dự.

- Việc chuẩn bị, cắt đặt người phụ trách mỗi phần rất quan trọng để cho buổi cầu nguyện được trôi chảy và giữ được đúng không khí cầu nguyện, nhưng cùng một lúc trẻ trung và gần gũi.

- Không nên cho một người làm quá nhiều công việc. Phân công trong ban tổ chức để mỗi người hay mỗi nhóm phụ trách một việc khác nhau.

- Việc trang trí, trình bày hình ảnh, tượng ảnh, ánh sáng góp phần tạo không khí cầu nguyện.

- Phải đối thoại với chuyên gia chia xẻ Lời Chúa (Linh mục, Phó tế, ….) để giữ tính thống nhất trong ý nghĩa và chủ đề của buổi cầu nguyện.

- Chọn cung điệu bài hát, nhạc nền thích hợp với không khí mỗi phần: vui nhộn phần mở đầu và phần kết thúc, êm dịu lúc chuyển tiếp qua phần 2 hay phần 3, nhạc sâu lắng cho phần suy niệm, v.v…

- Giới trẻ thích cộng tác vào việc cầu nguyện hơn là ban tổ chức làm hết mọi việc và ngừơi tham dự chỉ ngồi đó thưởng thức. Nên ưu tiên những hoạt động đòi hỏi người tham dư ra tay, cộng tác hơn là ngồi xem trình diễn.

Slideshow Lễ Bổn Mạng đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể Lê Bảo Tịnh

do Hưng và Hiệp làm.

Thánh Vịnh 126: The Lord Has Done Great Things

Bài hát song ngữ, viết 2/22/2010, St. Vincent Seminary





Chorus:

The Lord has done great things for us

We are filled, we are filled with joy.



Verse 1:

When the Lord of mercy freed us from captivity

Filled with joy, we felt like in a dream.

When the nations said, "Their Lord has done great things for them,"

We are glad: Our God has done great things.



Verse 2:

Like the torrents in the southern desert, hear our prayer

Lord, restore our fortunes, you we trust!

Those who sow in tears will one day reap with laugh of joy

Oh, the happy day God brings us back.



Bridge:

Ai xưa đi gieo vai mang gánh nặng, mắt tuôn lệ rơi

Mùa gặt mai sau, lòng mừng vui mang về lúa chín thơm vàng.

Khi dân lưu đày Si-on trở về thành đô yêu dấu

Tưởng mình trong mơ, miệng cười vui vang câu hát khen.



Last chorus:

Ngài đã ra tay, Chúa vĩ đại thay

Lòng hân hoan, miệng vui ca hát luôn.



The Lord has done great things for us

We are filled, we are filled with joy.

Hành Trình Theo Chúa

Viết cho Đại Hội Về Đất Hứa V, Hè 2010.

Ngày xưa dân Chúa theo chân Môisê
Bao năm sa mạc đau thương kiếm nơi tự do
Ngài cho manna, nước mát tuôn tràn
Rắn đúc bằng đồng treo lên, người dân được cứu.
Lầm than đến bốn mươi năm miệt mài
Lòng trông Đất Hứa xa xăm, Chúa hứa năm nào
Nguyện Ngài xin thương con cái tha hương
Dẫn bước mau về Đất Hứa niềm vui chứa chan.

Xin được biết Chúa (Alleluia); Xin được yêu Chúa (Alleluia)
Để tâm hồn con khiêm nhường như em thơ
Vững tâm tin Ngài con không sợ giông tố.
Xin được biết Chúa (Alleluia); Xin được yêu Chúa (Alleluia)
Để con trung thành theo Chúa luôn
Theo gương Giêsu đến phục vụ.

Hành trình theo Chúa đi trong cuộc đời
Hôm nay vui cười, mai kia khóc than, người ơi.
Hành trình yêu thương, như hương hoa hồng
Bên trong ngọt ngào là gai nhọn đâm rướm máu.
Chỉ cần ta sống bên Anh Giêsu
Vì yêu dám chết, cho đi, ban Chính Thân Mình.
Để rồi ta như Thánh Thể của Ngài:
Dám chết cho đời được biết: Ngài yêu thế gian.

Sheet music here

Viết vào lễ thánh Martin de Porres, 2009

Chuyên Môn Trong TNTT (phần cuối)

Đọc phần đầu

Sau lần nói chuyện với em Nghĩa Sĩ đó, tôi nhìn lại Chương Trình Thăng Tiến hiện hành của phong trào TNTT của chúng ta, đặc biệt là phần Chuyên Môn. Trong những buổi sa mạc huấn luyện hay sa mạc vui chơi, tôi rất thích hành trình đức tin, vì qua đó những kiến thức chuyên môn được đem ra thực hành một cách tối đa: nút dây, dấu đường, mật thư, morse, semaphore, cứu thương, v.v… Có một số Huynh trưởng ở những miền có con số thành viên cao, tôi thường nể phục họ vì khả năng chuyên môn của họ. Có những trưởng thổi morse thành thục như những anh lính trong các phim chiến tranh thế giới lần thứ hai, có những trưởng đánh semaphore nhanh như gió đến nỗi đôi lúc tôi tự hỏi không biết có bịa ra thêm không, vì có bịa thì tôi cũng không tài nào bắt được. Các em nhỏ sau này, ngược với suy nghĩ của tôi, thường rất thích thú trong mấy cái môn này, vì trong cuộc sống hàng ngày của xã hội Hoa Kỳ hiện đại của các em, những kỹ năng đó hầu như biến mất, cho nên thị hiếu đối với cái lạ lại hấp dẫn các em với mấy cái môn này. Một sa mạc Thiếu Nhi mà thiếu đi các cơ hội sử dụng kỹ năng chuyên môn theo kiểu TNTT thì cảm thấy mất mát một cái gì đó lớn lắm. Khi tôi đi cắm trại với đám bạn ngoài TNTT, hay đám bạn Mỹ, tụi nó thường nể tôi lắm vì tôi biết cách cột dây giăng lều bạt một cách thành thạo và bảo đảm, hay biết đến vài kỹ năng cứu thương sơ cấp …

Nhưng vấn đề tôi nêu ra ở đây là: những kiến thức Chuyên Môn của Chương trình Thăng Tiến hiện hành có thể cung cấp tối đa những kỹ năng sống cơ bản cho một thiếu niên trưởng thành vào đời ngày nay hay không. Nếu ta lấy một em Nghĩa Sĩ cấp III làm ví dụ, giả như em đã theo đuổi Chương trình Thăng Tiến từ những năm Ấu Nhi, sau khi "tốt nghiệp," đã thành thục những khả năng chuyên môn do TNTT đào tạo, liệu em đó khi hội nhập vào cuộc sống xã hội Hoa Kỳ còn phải gặp những lúng như của em Nghĩa Sĩ tôi kể đến, hay của chính tôi trong lần tôi xa nhà đầu tiên đó? Theo tôi, mẫu thiếu nhi lý tưởng đó: thuần thục các kiến thức chuyên môn học được trong TNTT, chỉ có thể trở thành sa mạc sinh xuất sắc mà thôi; còn năm đầu sống nội trú trong đại học, hay lần đầu tiên đi dự tiệc quan trọng với ông chủ của mình, em sẽ cảm thấy mình lúng túng, thiếu thốn kiến thức rất nhiều. Những đề tài trong phần Chuyên Môn TNTT ngày hôm nay không còn phục vụ mục đích "kỹ năng tự nhiên" nữa, mà đã trở thành kỹ năng cho các trò chơi của TNTT rồi. Không biết các Huynh trưởng khi dạy trò chơi và dạy Chuyên môn, họ có nhận ra sự khác nhau đó không.

Phong trào TNTT lấy nhiều cảm hứng và học hỏi nhiều cách thức điều hành, và vay mượn nhiều nội dung đào tạo và trò chơi từ phong trào Hướng Đạo. Nhất là trong phương pháp đào tạo tự nhiên, và trong mục đích đào tạo thành viên trở thành người công dân có ích cho xã hội. Cả phong trào Hướng Đạo phong trào TNTT đều ra đời vào hoàn cảnh chiến tranh, trong tình trạng xã hội không được ổn định như ngày hôm nay. Đối với một thiếu niên lớn lên trong thời gian đó, nhập ngũ và phục vụ trong quân đội là một dự tính không xa lạ gì cho lắm, vì phần lớn cha anh của các em đều phải như vậy. Vị sáng lập phong trào Hướng Đạo, Baden-Powell, là một sĩ quan trong quân đội Anh Quốc, cho nên ông muốn phong trào của ông đào tạo những thành viên trở nên những người thành thục trong các kỹ năng cần thiết cho một người hướng đạo, một người dẫn đường, một trinh sát viên trong quân đội: nút dây, dấu đi đường, mật thư, cứu thương, v.v... Cho nên khi phong trào TNTT bắt đầu thành lập và phát triển trong giai đoạn chiến tranh đang tiếp diễn ở Việt Nam, tôi thiết nghĩ các vị lãnh đạo phong trào đầu tiên đã sáng suốt khi quyết định tiếp thu truyền thống giáo dục kỹ năng theo kiểu Hướng Đạo. Một thiếu niên thành thục những kỹ năng chuyên môn như một anh trinh sát, một người dẫn đường trong bối cảnh lịch sử đất nước như vậy là một thiếu niên tháo vát, và hữu ích cho cá nhân, cho cộng đồng, cho xã hội.

Thiên niên kỷ thứ ba, đặc biệt là ở hoàn cảnh sống của xã hội Hoa Kỳ không còn giống như của ở Việt Nam khi TNTT mới ra đời nữa. Khi định nghĩa kỹ năng chuyên môn sống một người cần phải có để trở thành người hữu ích cho cá nhân, gia đình, cộng đồng, câu trả lời không thể chỉ là nút dây, dấu đi đường, morse code, v.v... được nữa. Dĩ nhiên khi gạn lọc các kỹ năng truyền thống của TNTT, một số vẫn còn nguyên giá trị thực dụng của nó: cứu thương, nút dây, dựng lều là một vài ví dụ điển hình nhất. Những môn còn lại phần lớn chỉ còn giá trị sử dụng trong các trò chơi và sinh hoạt của TNTT mà thôi.


Tôi không muốn hoàn toàn loại bỏ những gì trước giờ phong trào vẫn dạy các em trong bộ môn Chuyên Môn, nhưng tôi muốn đề nghị một cái nhìn thực tế, và những điều chỉnh cần thiết. để Chuyên Môn thực sự đem lại lợi ích trong việc đào tạo trưởng thành một thành viên TNTT trong xã hội hiện đại.

Chương trình huấn luyện đoàn viên của Hướng Đạo ngày hôm nay đã thêm rất nhiều những kỹ năng chuyên môn của đời sống xã hội văn minh, chẳng hạn như quản lý tài chánh cá nhân (personal finance), kiến thức về chính quyền dân sự (Civil Education, government), vào đại học và những vấn đề liên quan (college application, scholarships), bảo trì xe (car maintenance), xin việc làm (job application), v.v...

Tôi nghĩ chúng ta một lần nữa nên nhìn vào tổ chức Hướng Đạo để học hỏi, tiếp thu những bổ sung quan trọng này. Điều chỉnh để hoàn chỉnh Chương trình Thăng Tiến là một nhiệm vụ quan trọng giúp chúng ta hoàn thành nhiệm vụ đào tạo thanh thiếu niên Việt Nam trở thành những công dân hữu ích cho cộng đồng, xã hội và Giáo hội.

Chuyên Môn trong TNTT (phần đầu)

Có một buổi tối nọ tôi dạo từ trang web này qua trang web khác trên Internet, khi đến Facebook, một diễn đàn dành cho bạn bè trao đổi tin tức, hình ảnh, phim nhạc … rất phổ thông ngày nay, một bản tin ngắn của một em gái lúc trước tôi dạy trong Nghĩa sĩ, bây giờ đã là freshman trong đại học, đập vào mắt tôi, “I don’t know how to make my bed, can someone teach me.” Tôi bông đùa gởi lại bản tin, “Miss know-it-all doesn’t know how to make her bed, shame!” Thành thực mà nói, lần đầu tiên sống xa nhà, tôi cũng đâu có biết xếp chăn dọn giường theo kiểu người ta thường làm ở Hoa Kỳ đâu, tại vì ở gia đình tôi cũng như các gia đình VN mà tôi biết, giường ngủ thường chỉ đơn giản một tấm khăn trải giường, một cái gối và một cái chăn, khi dọn giường buổi sáng chỉ cần xếp cái chăn lại là xong. Nhưng nếu để ý cách dọn giường tiêu chuẩn, như ở trong khách sạn, mỗi giường có một cái fitting sheet tròng vào tấm nệm, một cái sheet khác ngăn cách giữa người nằm và cái chăn, và thường trên cùng là một tấm phủ nữa, ...

Tối hôm đó rãnh rỗi, tôi ngồi nhớ lại mấy kiến thức và kỹ năng căn bản mà tôi phải tự mày mò học hỏi khi lần đầu tiên xa nhà, những cái nhiều khi rất phổ thông nhưng vì sống trong gia đình mình không để ý: cách dọn bàn cho một bữa ăn theo kiểu phương Tây, dùng nĩa và dao tay trái hay tay phải, cách viết check hay balance một cái check, trả bill điện thoại mỗi tháng, khi vào một thang máy đông người thì mình nên làm gì, đứng ở đâu, chờ xe điện thì mình lên trước hay là người trong xe xuống trước, viết thơ khiếu nại về một vấn đề khúc mắc gì đó lên State Representatives như thế nào, hẹn gặp người bận rộn hay có chức vị quan trọng ra sao, … hay là những chuyện buồn cười như: có nên nhắc một người lạ rằng anh ta quên kéo dây quần không và nên nhắc cách nào, hay nếu là một người phụ nữ sau bữa ăn quên xỉa răng, bạn phát hiện qua nụ cười hàm răng còn kẹt lại một cọng rau …

Đừng xem thường những kỹ năng và kiến thức nhỏ nhặt này. Một người bạn của tôi, một người rất thành công trong sự nghiệp, một lần nói, “Mấy cái kỹ năng căn bản của cuộc sống (cô ta dùng chữ “mechanics of life”) coi vậy chứ quan trọng lắm; người ta đánh giá mình lần đầu gặp mặt qua những cái kỹ năng và kiến thức căn bản đó.” Cứ tưởng tượng lần đầu tiên bạn được mời đến nhà dùng buổi tối với ông chủ chỗ bạn làm cùng với các nhân viên khác. Bạn lóng ngóng không biết phải ăn mặc ra sao cho phù hợp, có nên mua quà không, vào nhà có nên cởi áo khoát và treo ở đâu, chào ai trước, vào bàn ăn lúc nào, hoặc thí dụ có một món ăn bạn không thể ăn được thì từ chối khéo ra sao, … chỉ cần 5 phút thôi thì bạn sẽ cảm thấy mình giống như một đứa trẻ mới lớn, lóng nga lóng ngóng, chờ người khác lo cho mình, và dĩ nhiên là ông chủ và các đồng nghiệp cũng sẽ nhanh chóng nhận ra điều đó.

Tôi bắt đầu vào dòng Don Bosco khi tôi khoảng 21 tuổi. Các nhà dòng thường lưu tâm đào tạo nhân bản cho các thành viên mới nhập dòng, kể cả những lịch sự căn bản như tôi kể trên. Sau này khi ra đời, tôi may mắn có nhiều bạn bè Huynh trưởng TNTT hay Hướng đạo làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống, giúp tôi những kỹ năng và kiến thức mà tôi không học được trong nhà dòng, như balance check, mở credit card, mua xe, bảo trì và sửa chữa xe căn bản, cách ăn mặc khi đi nhà hàng hay đi club, …

Mỗi xã hội có một nguyên tắc xã giao và ứng xử khác với các xã hội khác. Đời sống văn minh càng cao thì lại càng đòi hỏi thành viên những kiến thức và kỹ năng sống cao. Nhắc lại em gái Nghĩa sĩ tôi nói đến lúc nãy, chúng tôi tối hôm đó tranh cãi trên email về đề tài này. Em thì nói rằng hồi đó đâu có ai dạy em dọn giường theo kiểu Mỹ đâu cho nên em không biết, tôi thì đùa rằng mấy chuyện đó khỏi dạy cũng biết … Thật ra, em đó nói đúng: hoàn cảnh một thanh thiếu niên Việt Nam lớn lên ở Hoa Kỳ, khi còn nhỏ chịu ảnh hưởng chủ yếu của gia đình Việt Nam của mình, cho nên không thể trách các em được khi các em đã 18 tuổi mà không biết cách dọn bàn cho một bữa ăn theo kiểu người phương Tây, hay dọn giường theo kiểu khách sạn. Thường là trong quá trình trưởng thành, giao tiếp bạn bè đồng nghiệp, những kỹ năng căn bản này phần lớn cũng sẽ dần dà học được. Nhưng đối với một người có trách nhiệm trong việc giáo dục, là cha mẹ, cô chú bác, là thầy cô, là huynh trưởng, … chúng ta phải thật sự suy nghĩ và đặt ra một kế hoạch cụ thể để, để qua công tác giáo dục huấn luyện của mình, chúng ta trao cho các em hành trang vào đời là những kiến thức và kỹ năng căn bản rất cần thiết cho cuộc sống trong một xã hội văn minh như hiện tại.


Đọc phần cuối

Chặng Đàng Thánh Giá

Chang dang Thanh Gia

Năm 2007: Song ngữ, dùng trong GX Đức Mẹ Việt Nam cho cộng đoàn, có nhạc và slideshow phụ họa.

Năm 2008: Biên soạn và trình bày bởi lớp Vào Đời II, song ngữ, có hoạc cảnh cho mỗi chặng. Đây là Chặng Đàng đã được rút gọn.

Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể của tôi (Phần 3, hết)

Xem phần 1
Xem phần 2


Ưu tư trong hiện tại, viễn tượng trong tương lai

Giới trẻ tự bản chất là lứa tuổi của thay đổi. Xã hội hiện đại Hoa Kỳ là xã hội thay đổi về bản chất, giá trị hàng ngày. Vì thế giới trẻ của xã hội Hoa Kỳ, hay cụ thể hơn, giới trẻ Việt Nam với những nhu cầu tâm lý, tình cảm, kiến thức, nhân cách luôn bị cuốn vào vòng xoáy mãnh liệt của sự thay đổi. Dù muốn hay không, các bậc có trách nhiệm trong việc giáo dục giới trẻ phải nhận ra sự thật đó, và từ đó vạch ra những chương trình giáo dục phù hợp và hữu hiệu cho sự phát triển toàn diện của các em. Phong trào TNTT cũng phải biết nhìn ra điều đó và tự thay đổi, thăng tiến hầu hoàn thành sứ mạng giáo dục của mình. Có một vài ưu tư và viễn tượng chính nên được đề cập đến ở đây:

Phần lớn các em thiếu nhi hiện nay là thành phần sinh trưởng tại Hoa Kỳ. Điều này có nghĩa là nền tảng giá trị, cách suy nghĩ lý luận, cách ứng xử trong xã hội, các tập tục văn hóa, thói quen và ý thích của các em chịu ảnh hưởng chủ chốt bởi nền văn hóa sở tại Hoa Kỳ. Nó rất khác với nền văn hóa và giáo dục đã ảnh hưởng phần lớn thế hệ Huynh trưởng lãnh đạo hiện nay. Đối với một trẻ em, ảnh hưởng gia đình có thể đóng vai trò chủ đạo khi các em còn tuổi thơ ấu, nhưng bắt đầu từ tuổi Ngành Thiếu (12-13 tuổi) trở đi, gia đình mất dần ảnh hưởng của mình, thay vào đó là ảnh hưởng của xã hội thể hiện qua bạn bè, trường học, phim ảnh, và Internet. Những em nào nhiệt tình tham gia vào những sinh hoạt giới trẻ tại Giáo xứ thì chịu ảnh hưởng bởi văn hóa giới trẻ của Giáo xứ qua linh mục, thầy cô, huynh trưởng, nhưng phải nhận ra rằng nguồn ảnh hưởng này chỉ là một trong muôn vàn những nguồn ảnh hưởng khác trong cuộc sống của các em. Điều cần thiết có phải là chương trình giáo dục của Giáo xứ và của phong trào TNTT cùng với các gia đình tích cực nhập cuộc hơn nữa trong việc tạo thêm môi trường sống đạo sinh động giúp ảnh hưởng trên đời sống tinh thần và giá trị luân lý của các em. Cầm quân phải biết sức mình và biết sức của đối thủ. Câu hỏi đặt ra ở đây là: chúng ta có thật sự biết được thực lực của mình (gia đình, Giáo xứ, phong trào TNTT), và biết được thực lực của “đối thủ” (phim ảnh, Internet,...) chưa, để đề ra những phương cách giáo dục hữu hiệu?

Hiện trạng chất lượng của chương trình huấn luyện Huynh trưởng hiện nay ra sao? Giáo dục là một công trình quan trọng, nhất là giáo dục đức tin cho trẻ em. Vì thế người trực tiếp giáo dục các em phải được trang bị những kiến thức và kỹ năng chuyên môn cần thiết cho việc giáo dục một cách hiệu quả. Hoàn cảnh sống và lớn lên của các em mà phong trào TNTT phục vụ thay đổi hàng ngày, vì thế kiến thức và kỹ năng phải được thường xuyên đánh giá và cập nhật hóa để đáp ứng được nhu cầu của các em. Chúng ta được may mắn sống ở đất nước Hoa Kỳ, một đất nước với rất nhiều cơ hội học hỏi nghiên cứu chuyên môn trong hầu như bất cứ lãnh vực nào. Trong xã hội và Giáo hội Công Giáo Hoa Kỳ, có rất nhiều các khóa tu nghiệp, đại hội, khóa học ngắn hạn và nhiều chương trình, hình thức huấn luyện khác nhau nhằm mục đích nâng cao sự hiểu biết và huấn luyện kỹ năng chuyên môn cho những người làm công tác giáo dục đức tin cho giới trẻ. Nhưng liệu phong trào TNTT nói chung và Đoàn tại cộng đoàn Giáo xứ nói riêng, có thấy được cái nhu cầu các Huynh trưởng cần được huấn luyện trong lĩnh vực này hay không, và một khi đã thấy ra được rồi, liệu có dám đầu tư cho việc huấn luyện này hay không lại là một vấn đề khác.

Huynh trưởng là người phục vụ cho các em thiếu nhi, nhưng chính Huynh trưởng cũng là những người trẻ cần được huấn luyện và chăm sóc về mặt tâm linh. TNTT là một phong trào Công Giáo Tiến Hành, một phong trào với mục đích đoàn ngũ hóa và thăng tiến tâm linh cho giới trẻ Việt Nam, nhưng rất dễ cho một đoàn Thiếu Nhi như ở Giáo xứ của chúng ta đi vào một trong hai thái cực: trở thành một nhóm trẻ tụ tập chơi vui, giống hình thức một câu lạc bộ của những người có cùng ý thích và cùng việc làm; hoặc là đoàn trở thành một nhóm thiện nguyện chuyên làm việc cho Giáo xứ. Mặc dù không có gì xấu trong hai khuynh hướng trên, nhưng mục tiêu chính của đoàn TNTT là giúp giới trẻ thăng tiến trong đời sống xã hội và đời sống đức tin. Nói một cách khác, nếu đi đúng đường lối và mục đích, những sinh hoạt của đoàn phải dẫn đến sự trưởng thành nhân bản và đức tin không những nơi các em nhỏ, mà chính còn ở nơi các Huynh trưởng là người chịu trách nhiệm săn sóc các em. Thiếu sự chăm sóc và huấn luyện về tâm linh, rất dễ dàng cho những Huynh trưởng, vốn là chính những người tuổi còn trẻ đi vào một trong hai khuynh hướng trên, và làm mất đi căn tính thật của phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể.


Lời kết

Có đâm rễ sâu thì cành mới vươn cao được. Sự thay đổi thường đem lại sức sống mới, hăng say mới, nhưng sự thay đổi cũng mang cái nguy hiểm của sự mất thăng bằng và mất trọng tâm. Giống như một cành cây muốn vươn cao cần phải có gốc rễ bám sâu vào lòng đất, đoàn TNTT muốn thật sự vào đời để đem Tin Mừng vào trong cuộc sống của mỗi người trẻ phải biết bám rễ thật sâu vào nguồn sống thật của mình: Chúa Giêsu Thánh Thể. Mỗi thành viên trong Đoàn, nhất là thành phần lãnh đạo, cần phải mặc lấy cuộc sống Thánh Thể, để “Thánh Thể” không chỉ còn là một danh xưng của hội đoàn, nhưng thật sự là một lối sống: lối sống của yêu thương, lối sống của hy sinh phục vụ, lối sống của sự kết hợp hài hòa giữa tự nhiên và siêu nhiên trong cuộc sống hàng ngày, lối sống của những người biết đặt trọng tâm là Chúa trong cuộc đời của mình.

Trưởng Nguyễn John-Bosco Trí
July 2008

Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể của tôi (Phần 2)

Xem phần 1



Giáo dục Tự nhiên và Giáo dục Siêu nhiên

Ai đã sống ở Atlanta hơn mười năm có lẽ vẫn còn nhớ có một dạo cộng đồng Việt Nam phải đối mặt với một nỗi nhức nhối của thời đại: nạn băng đảng thanh thiếu niên. Dù chỉ kéo dài trong vòng 5-6 năm, nhưng nó đã làm biết bao gia đình buồn phiền ưu tư, và dấy lên một nỗi lo lắng dằn vặt cho những bậc làm cha mẹ, hay những bậc có trách nhiệm trong việc giáo dục giới trẻ. Băng đảng thanh thiếu niên trong giai đoạn đó có thể nói là một hiện tượng đương nhiên phát sinh từ làn sóng di dân ồ ạt chỉ trong vòng vài năm.

Phần lớn các em này định cư với gia đình khi đã bắt đầu vào tuổi thiếu niên, lứa tuổi dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè trang lứa. Những em thuộc thế hệ này, nếu có khả năng học hành thì dễ dàng chú tâm vào chuyện học hành, nhưng nếu không thể theo kịp chương trình học với một ngôn ngữ hoàn toàn mới mẻ, các em thường thấy mình tụt hậu và dễ dàng chán nản trong việc trường lớp. Trong khi đó, gia đình các em vì mới định cư, nhu cầu cơm ăn áo mặc bắt buộc bố mẹ anh chị phải bương chải ngay với công ăn việc làm cho nên ít giờ săn sóc con em. Phần nữa, chính họ cũng bỡ ngỡ trong cuộc sống mới, ngôn ngữ mới, văn hóa mới. Dù thương con và muốn dạy dỗ hướng dẫn cũng khó lòng vì thiếu kinh nghiệm và kiến thức. Thời giờ các em dành cho bạn bè nhiều hơn thời giờ dành cho việc học hành và những sinh hoạt gia đình giữa cha mẹ và con cái. Những cuộc vui chơi vô hại giữa bạn bè ban đầu dễ dàng bị những ảnh hưởng xấu lôi kéo. Nạn nhân chính là các em ở lứa tuổi non nớt, bị lôi cuốn theo lối sống và hành vi dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đôi khi là những hành vi phạm pháp hình sự. Công bình mà nói thì con số này không là bao so với con số các em ngoan ngoãn và học hành chăm chỉ, đạt được những thành tích xuất sắc trong khắp các trường các em theo học. Người Việt chúng ta có thể tự hào vì truyền thống giáo dục, cha mẹ biết lo lắng hy sinh cho con em, và luôn đặt trọng tâm vấn đề giáo dục văn hóa.

Những tin xấu về băng đảng thỉnh thoảng dấy lên như những hồi chuông cảnh tỉnh các bậc cha mẹ và những người có trách nhiệm trong việc giáo dục. Cha mẹ trở nên cẩn thận hơn trong việc dung hòa giữa trách nhiệm kinh tế gia đình và trách nhiệm dưỡng dục con cái. Các bậc lãnh đạo cộng đoàn chú tâm nhiều hơn đến giới trẻ, đã chú tâm đầu tư vào những chương trình giáo dục nhiều hơn.

Chính trong hoàn cảnh chung của cộng đồng này mà phương pháp “giáo dục tự nhiên” của phong trào TNTT trở nên hiển nhiên đối các thành viên của phong trào và là một đáp ứng nhu cầu của tuổi thanh thiếu niên. Những sinh hoạt vui chơi xem có vẻ vô thưởng vô phạt hàng tuần, những thanh niên thiếu nữ trong màu khăn đỏ trông có vẻ vô tư vô hại lại tạo được một môi trường cho các em trong Giáo xứ được vui chơi lành mạnh, bạn bè trang lứa gặp nhau mà chính bố mẹ cảm thấy rất yên lòng. “Trò chơi của trẻ em là việc làm của người lớn”, vì chính các Huynh trưởng và những người hữu trách phải sửa soạn cẩn trọng những món ăn tinh thần phong phú cho các em qua những trò chơi, băng reo, ca hát v.v…

Không ít các em lúc đầu nghi ngờ và chống đối cái nề nếp kỷ luật trong phong trào, chỉ vài năm sau tự nguyện đăng ký đi huấn luyện để trở thành Huynh trưởng. Có thể vì nhiều lý do khác nhau, nhưng một trong những lý do chủ chốt mà ngay chính đương sự nhiều khi cũng không nhận ra: đoàn TNTT đã tạo được một cộng đoàn mà trong đó tình cảm gia đình trở thành hiển nhiên. Các em tìm được nơi bạn bè và Huynh trưởng những tình cảm chân thật, những người biết yêu thương, lo lắng cho nhau, chăm sóc giúp đỡ lẫn nhau, và có nhiều những gương mẫu đáng noi theo trong việc học hành, làm ăn, hay trong cuộc sống ngoài đời và trong đời sống tâm linh. Ngoài những sinh hoạt truyền thống, các em cũng có những cuộc du ngoạn, những chuyến picnic, những kỳ đại hội, cắm trại toàn quốc, cũng như những buổi đi xem phim, shopping chung với nhau, ăn uống ngoài tiệm hay tại nhà một Huynh trưởng nào đó, những sinh hoạt văn nghệ thể thao vào những kỳ lễ lớn của Giáo Xứ,… tất cả đã tạo được cái trẻ trung và sức sống vui tươi lành mạnh của một hội đoàn Công Giáo tiến hành cho giới trẻ. Có lẽ lời của vị thánh trẻ Dominico Savio nói lên được cái tính cách của phong trào: “Nơi đây, việc nên thánh hệ tại ở việc sống vui tươi;” hay lời của chính nhà sư phạm đại tài của giáo hội, thánh Don Bosco và thánh Philip Nêri: “Các con cứ chạy nhảy, la hét, vui chơi, miễn là đừng phạm tội.”

Một sứ mạng thứ hai đối với giới trẻ trong Giáo xứ cũng không kém phần quan trọng là sứ mạng giáo dục siêu nhiên. Các Huynh trưởng TNTT hôm nay không phải gánh hết trách nhiệm dạy Giáo lý và Thánh Kinh cho các em nữa vì trong Giáo xứ đã có một chương trình Giáo lý riêng với một đội ngũ Giáo lý viên riêng rất nhiệt thành rất yêu thương các em.

Trong những sinh hoạt hàng tuần, ngoài những bài học dạy về phong trào, các Huynh trưởng cố gắng giúp cho các em cảm nghiệm được những bài học về Lời Chúa trong Thánh Kinh và về đời sống tôn giáo qua những trò chơi, những sinh hoạt, những cuộc cắm trại, những bài múa hát hay vở hoạt cảnh vui tươi. Một ví dụ cụ thể: trò chơi đi tìm kho báu là một trò chơi rất phổ thông trong các cuộc cắm trại. Nhưng trong một kỳ trại của TNTT, trò chơi được gọi là hành trình đức tin, trong đó những câu chuyện, những nhân vật, những thử thách, những nhiệm vụ phải hoàn thành đều dựa hoàn toàn trên những bài học từ Thánh Kinh.

Phong trào cũng chú tâm trong việc khuyến khích các em hướng về đời sống Bí Tích, nhất là Bí Tích Mình Thánh Chúa và Bí Tích Giải Tội. Chính vì vậy mà Thánh lễ, chầu Mình Thánh, và đêm Hòa Giải là những phần không thể thiếu được trong những sinh hoạt cắm trại của đoàn TNTT. Các Huynh trưởng đã có truyền thống họp mặt nhau mỗi tối thứ Năm đầu tháng để cùng chia sẻ với nhau những lời Chúa dạy trong Thánh Kinh, và cùng tôn vinh Chúa Giêsu Thánh Thể qua nghi thức chầu trọng thể. Chính bằng nguồn sống thiêng liêng này mà đoàn TNTT tìm được chiều sâu thật cho những sinh hoạt tự nhiên của mình.



Xem tiếp phần 3

Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể của tôi (Phần 1)

Những người tham dự Đại hội Thánh Thể của Tổng Giáo phận Atlanta, Georgia hàng năm thường thấy một nhóm thanh thiếu niên Việt Nam mặc đồng phục áo trắng, quần sậm, và khăn quàng cổ với những màu sắc khác nhau tùy theo độ tuổi. Các em thường rất nề nếp và ngoan ngoãn, hàng ngũ chỉnh tề, và thường nghe theo lời chỉ dẫn một nhóm thanh niên nam nữ lớn tuổi hơn mang khăn quàng đỏ. Ở độ tuổi thường hay cắm đầu say mê vào những trò chơi ngoài sân hay trên computer, nhóm các trẻ này thường làm những người chưa quen biết đến nền văn hóa Công Giáo Việt Nam hiếu kỳ, và thường nảy sinh cảm tình khi chứng kiến cảnh họ tập họp lại từng nhóm để tham gia những việc đạo đức như kinh lễ, chầu Thánh Thể, hay hàng ngũ chỉnh tề chào cờ và sinh hoạt nhóm với nhau. Nhưng đối với người Công Giáo Việt Nam quốc nội hay hải ngoại, Thiếu Nhi Thánh Thể đã từ lâu trở thành một tên gọi trìu mến thân thương của những Giáo Xứ, cộng đồng Việt Nam.

Sơ lược về Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể tại Giáo Xứ

Qua nhiều lần danh xưng của phong trào thay đổi, hội đoàn này hôm nay có mặt trong Giáo xứ chúng ta với tên chính thức “Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể Việt Nam tại Hoa Kỳ.” Dù là một phong trào có tính thống nhất quốc tế, có một ban điều hành trung ương toàn quốc, Đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể (TNTT) tại địa phương hoàn toàn hòa mình và đóng một vai trò quan trọng trong sinh hoạt Giáo xứ hàng tuần. TNTT là một trong ba ngành của chương trình giáo dục của Giáo xứ từ những ngày đầu thành lập: Giáo lý, Việt ngữ và Thiếu Nhi Thánh Thể. Trong khi ngành Giáo lý đảm trách việc truyền đạt Giáo lý của Giáo hội theo sự chỉ đạo của Giáo Phận địa phương, và ngành Việt ngữ chịu trách nhiệm việc duy trì ngôn ngữ và văn hóa truyền thống Việt Nam, ngành Thiếu Nhi Thánh Thể qua những hoạt động của mình nhắm tới mục đích tạo lập một môi trường sinh hoạt vui chơi, học tập rèn luyện, thúc đẩy sinh hoạt thờ phượng qua việc lãnh nhận các Bí tích, hầu giúp các em trưởng thành một cách toàn diện. Dù có Ban Thường vụ và các Huynh trưởng điều hành những chương trình sinh hoạt cụ thể hàng tuần, đoàn TNTT được sự hướng dẫn của Thầy Phó tế phụ trách chương trình Giáo dục, và được chăm sóc về mặt tinh thần của Cha Tuyên úy.

Từ những ngày khai sinh của Họ Đạo Đức Mẹ Việt Nam tại Forest Park, Đức Ông Phương, lúc bấy giờ là linh mục quản nhiệm của Họ đạo đã bỏ rất nhiều công sức gầy dựng đoàn TNTT song song với chương trình giáo dục, và dày công đào tạo một thế hệ Huynh trưởng tiên phong rất quán xuyến, rất đạo đức và nhiệt tình với việc mục vụ giới trẻ. Các Huynh trưởng thế hệ này hiện nay một số đi theo ơn gọi linh mục tu sĩ, một số đang vun đắp đời sống gia đình từ những kinh nghiệm một thời phục vụ giới trẻ. Từ dạo ấy đến nay, Đoàn Thiếu Nhi cũng thăng trầm, và cũng có biết bao vui buồn xảy ra theo lịch sử chung của cộng đoàn. Trưởng Têrêxa Đào Kim Thu, một Huynh trưởng thuộc thế hệ đầu tiên, được Chúa gọi về vào năm 1998. Trưởng Đào Công Khanh, dù đã trải qua mấy mươi năm, vẫn mỗi cuối tuần có mặt với anh chị em Huynh trưởng và các em Thiếu nhi với nụ cười cố hữu trên môi. Đám đàn em xem anh như cây đại thụ, luôn tạo được cảm giác yên tâm, vững chãi khi có sự hiện diện của anh trong những sinh hoạt mỗi tuần.

Bước qua thập niên 1990, khi làn sóng định cư nhân đạo ồ ạt diễn ra ở Atlanta, khi dân số Họ đạo vụt tăng theo tháng, và băng ghế nhà thờ chật kín mỗi tuần, nhóm giới trẻ mới định cư hình thành một thế hệ Huynh trưởng mới rất năng động và không kém phần nhiệt tình như thế hệ đàn anh. Chương trình giáo dục và sinh hoạt Thiếu Nhi phải đương đầu với thử thách mới: sự tăng triển con số đoàn sinh quá nhanh. Song song với thử thách đó là một vấn nạn mới: trong số các đoàn sinh, một nửa thuộc thành phần sinh trưởng và lớn lên tại Hoa Kỳ, nửa còn lại vẫn còn chịu ảnh hưởng lối sống, suy nghĩ và nền văn hóa từ quê nhà Việt Nam. Vấn nạn này cũng tồn tại trong nhóm Huynh trưởng mãi đến hôm nay. Nhưng cũng từ những vấn nạn này mà đoàn TNTT trưởng thành hơn, đa dạng hơn trong cách thức sinh hoạt vào giáo dục các em. Theo bước tiến tự nhiên, TNTT không chỉ là một đoàn thể tổ chức những trò chơi sinh hoạt cho thiếu nhi, mà còn trở thành một trong những lực lượng chính đóng góp nhân lực và chất xám trong những sinh hoạt và những ngày lễ lớn của Giáo xứ Đức Mẹ Việt Nam.

Thiên niên kỷ thứ ba chào đón một thế hệ Huynh trưởng mới, đa số là hoa quả của chương trình sinh hoạt giáo dục của Giáo xứ nói chung và của Đoàn TNTT nói riêng từ những ngày đầu thành lập. Huynh trưởng hiện nay phần lớn là những em thiếu nhi ngày xưa, hiền lành và ngoan ngoãn, hôm nay cũng muốn hăng say dấn thân theo gương anh chị của mình.


Xem tiếp phần 2